BẢNG TUẦN HOÀN (P2)

SỰ BIẾN ĐỔI MỘT SỐ ĐẠI LƯỢNG VẬT LÍ

CỦA CÁC NGUYÊN TỐ HÓA HỌC

I.                   BÁN KÍNH NGUYÊN TỬ

Từ hình 2.1 SGK –Tr45 ta thấy:

-          Trong một chu kì, khi điện tích hạt nhân tăng, bán kính nguyên tử nói chung giảm dần

Vì

o   Các nguyên tử cùng số lớp electron

o   Khi điện tích hạt nhân tăng, lực hút giữa hạt nhân với các electron lớp ngoài cùng tăng lên

-          Trong một nhóm A, theo chiều từ trên xuống dưới, bán kính nguyên tử của các nguyên tố tăng đần

-          Vì

o   Đi từ trên xuống, số lớp electron tăng dần

-          Kết luận: Bán kính nguyên tử của các nguyên tố nhóm A biến đổi tuần hoàn theo chiều tăng của điện tích hạt nhân

II.                NĂNG LƯỢNG ION HÓA

-          Năng lượng ion hóa thứ nhất (I₁) của nguyên tử là năng lượng tối thiểu cần để tách electron thứ nhất ra khỏi nguyên tử ở trạng thái cơ bản (đơn vị năng lượng ion hóa là kj/mol)

-          Năng lượng ion hóa thứ 2, thứ 3 kí hiệu là I₂, I₃ là năng lượng tối thiểu cần để tách electron thứ 2, thứ 3 ra khỏi ion tương ứng (I₁ < I₂ < I₃)

-          Sự biến đổi năng lượng ion hóa:

o   Trong một chu kỳ, theo chiều tăng điện tích hạt nhân, năng lượng ion hóa tăng

§  Vì lực liên kết giữa hạt nhân và electron lớp ngoài cùng tăng

o   Trong cùng một nhoám A, theo chiều tăng điện tích hạt nhân, năng lượng ion hóa giảm

§  Vì khoảng cách giữa electron lớp ngoài cùng đến hạt nhân tăng Þ lực liên kết giữa electron lớp ngoài cùng và hạt nhân giảm

-          Kết luận: Năng lượng ion hóa thứ nhất của nguyên tử các nguyên tố nhóm A biến đổi tuần hoàn theo chiều tăng của điện tích hạt nhân

III.             ĐỘ ÂM ĐIỆN

-          Độ âm điện của một nguyên tử đặc trưng cho khả năng hút electron của nguyên tử đó khi tạo thành liên kết hóa học

-          Độ âm điện của nguyên tử nguyên tố càng lớn thì tính phi kim của nguyên tố đó càng mạnh

-          F là phi kim mạnh nhất.

-          Paulinh quy ước lấy độ âm điện của F để xác định độ âm điện tương đối của nguyên tử các nguyên tố khác

(Bảng 2.3 –SGK-Tr48)

-          Sự biến đổi độ âm

o   Trong một chu kì, theo chiều tăng dần điện tích hạt nhân:

§  Độ âm điện của nguyên tử các nguyên tố thường tăng dần

o   Trong cùng một nhóm A, theo chiều tăng điện tích hạt nhân:

§  Độ âm điện của nguyên tử các nguyên tố thường giảm dần

-          Kết luận: Độ âm điện của nguyên tử các nguyên tố nhóm A biến đổi tuần hoàn theo chiều tăng của điện tích hạt nhân

SỰ BIẾN ĐỔI TÍNH KIM LOẠI, TÍNH PHI KIM CỦA CÁC NGUYÊN TỐ HÓA HỌC

ĐỊNH LUẬT TUẦN HOÀN

I.                   SỰ BIẾN ĐỔI TÍNH KIM LOẠI, TÍNH PHI KIM CỦA CÁC NGUYÊN TỐ

1.      Tính kim loại, tính phi kim

-          Tính kim loại:

o   Là tính chất của một nguyên tố mà nguyên tử của nó dể nhường electron để trở thành ion dương

o   Nguyên tử của nguyên tố nào càng dể nhường electron, tính kim loại của nguyên tố đó càng mạnh

-          Tính phi kim:

o   Là tính chất của một nguyên tố mà nguyên tử của nó dể nhận thêm electron để trở thành ion âm

o   Nguyên tử của nguyên tố nào càng dể nhận electron, tính phi kim của nguyên tố đó càng mạnh

-          Giữa tính kim loại và tính phi kim không có ranh giới rõ rệt. Một số phi kim khi phản ứng với chất oxi hóa mạnh cũng nhường electron

2.      Sự biến đổi tính kim loại, tính phi kim

-          Trong mỗi chu kì, theo chiều tăng của điện tích hạt nhân:

o   Tính kim loại của các nguyên tố giảm dần, đồng thời tính phi kim tăng dần

Ví dụ: Chu kì 3

§  Bắt đầu từ Na (Z = 11) là một kim loại điển hình

§  Đến            Mg (Z = 12) là kim loại mạnh nhưng kém hoạt động hơn Na

§  Đến            Al (Z = 13) là kim loại nhưng hiđroxit của nó đã có tính lưỡng tính

§  Đến            Si (Z = 14) là phi kim

§  Từ P (Z = 15) đến S (Z = 16) tính phi kim mạnh dần, Cl (Z = 17) là một phi kim điển hình

-          Quy luật trên lặp lại đối với mỗi chu kỳ và được giải thích như sau:

Trong mỗi chu kì, theo chiều tăng của điện tích hạt nhân

o   Năng lượng ion hóa, độ âm điện tăng dần

o   Bán kính nguyên tử giảm dần

Þ Khả năng nhường electron giảm Þ tính kim loại giảm

      Khả năng nhận electron tăng Þ tính phi kim tăng

Trong một nhóm A, theo chiều tăng của điện tích hạt nhân:

o   Tính kim loại của các nguyên tố tăng dần, đồng thời tính phi kim giảm dần

Ví dụ:

Trong nhóm IA gồm những kim loại điển hình:                 Tính kim loại tăng rõ rệt từ Li (Z = 3) đến Cs (Z = 55)

Trong nhóm VIIA (nhóm halogen) gồm những phi kim điển hình: Tính phi kim giảm dần từ F (Z = 9) đến I (Z = 53)

-          Quy luật trên lặp lại đối với mỗi nhóm A và được giải thích như sau:

Trong mỗi một nhóm A, theo chiều tăng của điện tích hạt nhân

o   Năng lượng ion hóa, độ âm điện giảm dần

o   Bán kính nguyên tử tăng dần

Þ Khả năng nhường electron tăng Þ tính kim loại tăng

      Khả năng nhận electron giảm Þ tính phi kim giảm

Nhận xét: Tính kim loại, tính phi kim của các nguyên tố nhóm A biến đổi tuần hoàn theo chiều tăng của điện tích hạt nhân nguyên tử.

II.                SỰ BIẾN ĐỔI VỀ HÓA TRỊ CỦA CÁC NGUYÊN TỐ

-          Trong mỗi chu kì, đi từ trái sang phải:

o   Hóa trị cao nhất của nguyên tố đối với O:    Tăng lần lượt từ 1 đến 7

o   Hóa trị của phi kim với H:                            Giảm từ 4 đến 1

Ví dụ: Trong chu kì 3:

o   3 nguyên tố đầu (Na, Mg, Al) tạo thành hợp chất oxit trong đó các nguyên tố có hóa trị lần lượt là 1, 2, 3

o   Các nguyên tố tiếp theo (Si, P, S, Cl) có hóa trị lần lượt là 5, 6, 7 trong oxit cao nhất

o   Các nguyên tố phi kim Si, P, S, Cl tạo hợp chất khí với H, trong đó các nguyên tố có hóa trị lần lượt là 4, 3, 2, 1

-          Đối với các chu kì khác, sự biến đổi hóa trị cũng diển ra tương tự

Nhận xét: Hóa trị cao nhất của một nguyên tố với oxi, hóa trị với hiđro của các phi kim biến đổi tuần hoàn theo chiều tăng của điện tích hạt nhân nguyên tử.

III.             SỰ BIẾN ĐỔI TÍNH AXIT – BAZƠ CỦA OXIT VÀ HIĐROXIT TƯƠNG ỨNG

-          Trong một chu kì, theo chiều tăng của điện tích hạt nhân

o   Tính bazơ của oxit và hiđroxit tương ứng giảm dần đồng thời tính axit của chúng tăng dần

-          Trong một nhóm A, theo chiều tăng của điện tích hạt nhân:

o   Tính bazơ của oxit và hiđroxit tương ứng tăng dần đồng thời tính axit của chúng giảm dần

Nhận xét: Tính axit – bazơ của các oxit và hiđroxit tương ứng của các nguyên tố biến đổi tuần hoàn theo chiều tăng của điện tích hạt nhân.

IV.              ĐỊNH LUẬT TUẦN HOÀN

Tính chất của các nguyên tố và đơn chất cũng như thành phần và tính chất của các hợp chất tạo nên từ các nguyên tố đó biến đổi tuần hoàn theo chiều tăng của điện tích hạt nhân nguyên tử.

Ý NGHĨA CỦA BẢNG TUẦN HOÀN CÁC NGUYÊN TỐ HÓA HỌC

I.                   QUAN HỆ GIỮA VỊ TRÍ VÀ CẤU TẠO NGUYÊN TỬ

-          Biết vị trí của một nguyên tố trong bảng tuần hoàn, có thể suy ra cấu tạo nguyên tử của nguyên tố đó và ngược lại

Vị trí của 1 nguyên tố trong bảng tuần hoàn -          Số thứ tự của nguyên tố -          Số thứ tự của chu kì -          Số thứ tự của nhóm A (nhóm B)

Cấu tạo nguyên tử -          Số proton, số electron -          Số lớp electron -          Số electron lớp ngoài cùng

Ví dụ :

-          Biết nguyên tố có số thứ tự 19, thuộc chu kì 4, nhóm IA có thể suy ra:

o   Z = 19                    Þ nguyên tử của nguyên tố đó có 19 proton, 19 electron,

o   Thuộc chu kì 4      Þ có 4 lớp electron

o   Thuộc nhóm IA     Þ có 1 electron ở lớp ngoài cùng

Þ đây là nguyên tố K

-          Biết cấu hình electron nguyên tử của một nguyên tố là 1s²2s²2p⁶3s²3p⁴ có thể suy ra

o   Tổng số electron của nguyên tử nguyên tố đó là 16

o   Z = số p = số e = 16                       Þ nguyên tố chiếm ô thứ 16 trong bảng tuần hoàn

o   Có 3 lớp electron                           Þ nguyên tố thuộc chu kì 3

o   Lớp ngoài cùng có 6 eletron          Þ nguyên tố thuộc nhóm VIA

Þ đây là nguyên tố S

II.                QUAN HỆ GIỮA VỊ TRÍ VÀ TÍNH CHẤT CỦA NGUYÊN TỐ

Biết vị trí của một nguyên tố trong bảng tuần hoàn, có thể suy ra những tính chất hóa học cơ bản của nó

-          Tính kim loại, phi kim:

o   Các nguyên tố ở các nhóm IA, IIA, IIIA (trừ H, B) có tính kim loại

o   Các nguyên tố ở các nhóm VA, VIA, VIIA (trừ  antimon, bitmut và polonno) có tính phi kim

-          Hóa trị cao nhất của nguyên tố với O, hóa trị với H

-          Công thức oxit cao nhất và hiđroxit tương ứng

-          Công thức hợp chất khí với H (nếu có)

-          Oxit và hiđroxit có tính axit hay bazơ

Ví dụ: S ở ô thứ 16, nhóm VIA, chu kì 3. Ta suy ra:

o   S là phi kim

o   Hóa trị cao nhất với oxi là 6: SO₃

o   Hóa trị với H là 2: H₂S

o   SO₃ là oxit axit và H₂SO₄ là axit mạnh

III.             SO SÁNH TÍNH CHẤT HÓA HỌC CỦA MỘT NGUYÊN TỐ VỚI CÁC NGUYÊN TỐ LÂN CẬN

-          Dựa vào biến đổi tính chất của các nguyên tố trong bảng tuần hoàn:

o   Có thể so sánh tính chất hóa học của một nguyên tố với các nguyên tố lân cận

Ví dụ: So sánh tính chất hóa học của P (Z = 15, Si (Z = 14) và S (Z = 16);  P (Z = 15), N (Z = 7) và As (Z = 33)

-          So sánh tính chất hóa học của P (Z = 15, Si (Z = 14) và S (Z = 16)

o   Si, P, S cùng một chu kì Þ thứ tự tăng tính phi kim Si < P < S

-          So sánh tính chất hóa học của P (Z = 15), N (Z = 7) và As (Z = 33)

o   N, P, As cùng nhóm VA Þ thứ tự tăng tính phi kim As < P < N

§  P có tính phi kim yếu hơn N, S, hiđroxit của nó là H₃PO₄ có tính axit yếu hơn HNO₃ và H₂SO₄

BÀI TẬP

Dạng 4: So sánh tích chất của đơn chất và hợp chất

1.      Trong một chu kì, theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân thì :

A. tính kim loại giảm dần, tính phi kim tăng dần.             B. tính kim loại tăng dần, tính phi kim giảm dần.

C. tính kim loại và tính phi kim đều giảm dần.                 D. tính kim loại và tính phi kim đều tăng dần.

2.      Trong một nhóm A, trừ nhóm VIIIA, theo chiều ĐTHN nguyên tử tăng dần thì:

            A. Tính kim loại của các nguyên tố giảm dần, tính phi kim tăng dần.

            B. Tính kim loại của các nguyên tố tăng dần, tính phi kim giảm dần.

            C. Tính kim loại và tính phi kim tăng dần.      D. Tính kim loại và tính phi kim giảm dần.

3.      Trong một chu kì, khi đi từ trái sang phải, bán kính nguyên tử giảm   dần do :

A. điện tích hạt nhân và số lớp electron tăng dần.         B. điện tích hạt nhân tăng dần và số lớp electron giảm dần.

C. điện tích hạt nhân tăng dần và số lớp electron không đổi.     D. điện tích hạt nhân và số lớp electron không đổi.

4.      Các nguyên tố trong cùng một nhóm A, theo chiều tăng của điện tích hạt nhân thì :

A. tính kim loại tăng dần, đồng thời tính phi kim giảm dần.    B. tính kim loại giảm dần, đồng thời tính phi kim tăng dần.

C. tính kim loại và tính phi kim đồng thời tăng dần.                D. tính kim loại và tính phi kim đồng thời giảm dần.

5.      Trong một chu kì, từ trái sang phải theo chiều tăng của điện tích hạt nhân

 A. tính bazơ và tính axit của các hiđroxit tương ứng yếu dần.     B. tính bazơ và tính axit của các hiđroxit tương ứng mạnh dần.

C. các hiđroxit có tính bazơ yếu dần và tính axit mạnh dần.        D. các hiđroxit có tính bazơ mạnh dần, tính axit yếu dần.

6.      Tính chất của các nguyên tố và đơn chất, cũng như thành phần và tính chất tạo nên từ các nguyên tố đó :

A. biến đổi liên tục theo chiều tăng của khối lượng nguyên tử. B. biến đổi tuần hoàn theo chiều tăng của khối lượng nguyên tử. C. biến đổi liên tục theo chiều tăng của điện tích hạt nhân.     D. biến đổi tuần hoàn theo chiều tăng của điện tích hạt nhân.

7.      Tính chất không biến đổi tuần hoàn của các nguyên tố trong bảng tuần  hoàn là :

A. Bán kính nguyên tử, độ âm điện.                        B. Số electron trong nguyên tử, số lớp electron.

C. Tính kim loại, tính phi kim của các  nguyên tố.   D. Thành phần và tính chất của các hợp chất tạo nên từ các nguyên tố.

8.      Chỉ ra nội dung đúng, khi nói về sự biến thiên tính chất của các nguyên tố trong cùng chu kì theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân :

                  A. Tính kim loại tăng dần.                B. Tính phi kim tăng dần.

                  C. Bán kính nguyên tử tăng dần.     D. Số lớp electron trong nguyên tử tăng dần.

9.      Trong một chu kì nhỏ, đi từ trái sang phải thì hoá trị cao nhất của các nguyên tố trong hợp chất với oxi

A. tăng lần lượt từ 1 đến 4.   B. giảm lần lượt từ 4 xuống 1.   C. tăng lần lượt từ 1 đến 7.    D. tăng lần lượt từ 1 đến 8.

10.  Biết vị trí của một nguyên tố trong bảng tuần hoàn, không suy ra được :

A. tính kim loại, tính phi kim.                             B. công thức oxit cao nhất, hợp chất với hiđro.

C. bán kính nguyên tử, độ âm điện.                   D. tính axit, bazơ của các hiđroxit tương ứng của chúng.

11.  Trong một chu kì của bảng hệ thống tuần hoàn theo chiều từ trái sang phải, tính chất nào của các nguyên tủ giảm dần?

            A. Bán kính nguyên tử B. Năng lượng ion hoá C. Độ âm điện                                     D. Số oxi hoá cực đại.

12.  Các ion Cl^-, K⁺, Ca²⁺ có bán kính ion tăng dần theo dãy nào sau đây?

            A. Cl^-<Ca²⁺< K⁺                       B. Ca²⁺ < K⁺ <Cl^-          C. Cl^- < Ca²⁺ < K⁺        D. Cl^- < K⁺ < Ca²⁺

13.  Các ion O^2-, F^- và Na⁺ có bán kính giảm dần theo thứ tự

            A. F^- > O^2- > Na⁺.          B. O^2- > Na⁺ > F^-.                 C. Na⁺ >F^-  > O^2-.              D. O^2- > F^- > Na⁺.

14.  Cho các nguyên tử : Li (Z = 3), Cl (Z = 17), Na (Z =11), F (Z = 9 ). Bán kính các ion Li⁺, Na⁺, Cl^-, F^- tăng dần theo thứ tự

A. Li⁺, F^-,Na⁺, Cl^-                B. F^-, Li⁺, Cl^-, Na⁺                 C. F^- , Li⁺, Na⁺, Cl^-                      D. Li⁺, Na⁺, F^-,Cl^-        

15.  Bán kính nguyên tử của các nguyên tố: ₃Li, ₈O, ₉F, ₁₁Na được xếp theo thứ tự tăng dần từ trái sang phảI là

A. F, O, Li, Na         B.Li, Na, O, F     C. F, Na, O, Li      D. F, Li, O, Na

16.  Dãy các nguyên tố sắp xếp theo chiều tăng dần tinh phi kim từ trái sang phảI là

 A. P, N, F, O           B. N, P, O, F         C. P, N, O, F       D. N, P, F, O

17.  Dãy nguyên tố nào sau đây sắp xếp theo chiều bán kính nguyên tử tăng dần ?

A. I,  Br,  Cl,  F.             B. C,  Si,  P,  N.           C. C,  N,  O,  F.            D. Mg,  Ca,  Sr,  Ba.

18.  Cho 3 kim loại thuộc chu kì 3: ₁₁Na, ₁₂Mg, ₁₃Al. Tính khử của chúng giảm theo thứ tự sau:

A. Na > Mg > Al    B. Al > Mg > Na       C. Mg > Al > Na                   D. Mg > Na > Al

19.  Dãy nào không được xếp theo quy luật tính kim loại tăng dần ?

A. Li,  Na,  K,  Rb.         B. F,  Cl,  Br, I.          C. Al,  Mg,  Na,  K.                D. B,  C,  N,  O.

20.  Sắp xếp các kim loại Na, Mg, Al, K theo quy luật tính kim loại giảm dần :

A. Na,  Mg,  Al,  K.      B. K,  Na,  Mg,  Al.              C. Al,  Mg,  Na,  K.                    D. Na,  K,  Mg,  Al.

21.  Nguyên tố phi kim mạnh nhất là :

A. Oxi.               B. Flo.                C. Clo.                            D. Nitơ

22.  Dãy nguyên tố được xếp theo chiều bán kính nguyên tử giảm dần là :

A. C,  N,  O,  F.             B. F,  Cl,  Br,  I.                C. Li,  Na,  K,  Rb.                       D. Cl,  S,  P,  Si.

23.  Sắp xếp các kim loại sau theo chiều tính kim loại tăng dần: X(Z = 19); Y(Z = 37); Z(Z = 20); T(Z = 12).

A. T, X, Z, Y.                 B. Y, Z, X,                      C. D. Y, X, Z, T.             D. T, Z, X, Y.

24.  So sánh tính kim loại của 4 kim loại X, Y, Z, R. Biết rằng:

                (1) Chỉ có X và Z tác dụng được với dung dịch HCl giải phóng H₂.

                (2) Z đẩy được các kim loại X, Y, R ra khỏi dung dịch muối .

               (3) R + Yⁿ⁺ ® Rⁿ⁺ + Y

A. X < Y < Z < R.                    B.  Y < R < X < Z.             C. X < Z < Y < R.              D.  R < Y < X < Z.

25.  Sắp xếp các nguyên tố sau theo chiều tăng dần tính kim loại (có giải thích):

                                           (Na, K, Al, Mg); (K, Rb, Na, Mg); (Be, Ca, Mg, B).

26.  Sắp xếp các nguyên tố sau theo chiều giảm dần tính phi kim (có giải thích): (Cl, P, S, F); (N, F, O, P).

27.  Sắp xếp các nguyên tố theo thứ tự tính kim loại giảm dần: ₁₁Na; ₈O; ₁₅P; ₇N ; ₁₉K. Sắp xếp các hiđroxit của 4 nguyên tố sau theo thứ tự tính axit tăng dần: ₁₆S; ₁₅P; ₁₄Si; ₁₇Cl.

28.  Nguyên tử của nguyên tố R có cấu hình electron 1s²2s²2p³, công thức hợp chất khí với hiđro và công thức oxit cao nhất đều đúng ở cặp công thức nào sau đây ?

      A. RH₂, RO          B. RH₃, R₂O₅         C. RH₄, RO₂             D. RH₅, R₂O₃

29.  Cho nguyên tố X có Z = 13 và nguyên tố Y có  Z = 16. Câu nào  đúng trong các câu sau ?

        A. Tính kim loại của X > Y                   B. Bán kính nguyên tử của X > Y

        C. Độ âm điện của X < Y                      D. Tất cả đều đúng.

30.  Biết cấu hình electron nguyên tử của các nguyên tố X, Y, Z, T như sau:   X : 1s²2s²2p⁶3s²3p⁶4s¹; Y : 1s²2s²2p⁶3s¹;             Z : 1s²2s²2p⁶3s²3p⁴;  T : 1s²2s²2p⁴        Dãy nào sau đây xếp đúng theo thứ tự tăng dần tính phi kim?

            A . X < Y < Z < T        B. X < Y < T < Z          C . Y < X < Z < T                                         D. Z < Y < T < X

31.  Sắp xếp các ngtố sau theo thứ tự tính kim loại giảm dần : Na(Z = 11); C(Z = 6); O (Z = 8); Al (Z = 13); Si (Z = 14)

32.  Cấu hình electron nguyên tử của 3 nguyên tố X, Y, Z lần lượt là : X : 1s²2s²2p⁶3s¹; Y : 1s²2s²2p⁶3s²; Z : 1s²2s²2p⁶3s²3p¹ Hiđroxit của X, Y, Z xếp theo thứ tự tính bazơ tăng dần là

       A. XOH < Y(OH)₂ < Z(OH)₃                     B. Y(OH)₂ < Z(OH)₃ < XOH

       C. Z(OH)₃ < Y(OH)₂ < XOH                   D. Z(OH)₃ < XOH < Y(OH)₂

33.  Ba nguyên tố có các lớp electron lần lượt là : (X) 2/8/5 ; (Y) 2/8/6 ; (Z) 2/8/7. Dãy nào sau đây được xếp theo thứ tự giảm dần tính axit ?

A . HZO₄ > H₂YO₄ > H₃XO₄                B. H₃XO₄ > H₂YO₄ > HZO₄

            C . H₂ZO₄ > H₂YO₄ > HXO₄                D. H₂YO₄ > HZO₄ > H₃XO₄

34.  Dãy sắp xếp các chất theo chiều tính bazơ tăng dần :

A. NaOH,  Mg(OH)₂,  Al(OH)₃,  Si(OH)₄.              B.  Si(OH)₄,  Al(OH)₃,  NaOH,  Mg(OH)₂.

C. Mg(OH)₂,  NaOH,  Si(OH)₄,  Al(OH)₃.              D. Si(OH)₄,  Al(OH)₃,  Mg(OH)₂,  NaOH.

35.  Dãy sắp xếp các chất theo chiều tính axit tăng dần :

A. H­₄SiO₄,  H₃PO₄,  H₂SO₄,  HClO₄.             B. H₂SO₄,  H₃PO₄,  HClO₄,  H­₄SiO₄.

C. HClO₄,  H₂SO₄,  H₃PO₄,  H­₄SiO₄.             D. H₃PO₄,  HClO₄,  H­₄SiO₄,  H₂SO₄.    

36.  So sánh tính baz của Ca(OH)₂ và Ba(OH)₂, Si(OH)₄ và Ge(OH)₄.  So sánh tính axit của H₂SiO₃ và H₂GeO₃.

37.  Sắp xếp các hiđroxit sau theo chiều tăng dần tính axit: H₂SiO₃ ; H₂SO₄ ; HClO₄ ; H₃PO₄ . Cho Si (Z = 14) ; S (Z = 16) ; Cl (Z = 17) ; P (Z = 15).

38.  Nguyên tử của nguyên tố X có tổng số electron trong các phân lớp p là 9. Nguyên tử của nguyên tố Y có tổng số hạt mang điện nhiều hơn tổng số hạt mang điện của A là 8. Xác định tên hai nguyên tố X và Y. Viết công thức oxit cao nhất của X và Y.

39.  Các nguyên tố A, B, C có số hiệu nguyên tử lần lượt là 3 số nguyên liên tiếp.Tổng số hạt electron của 3 nguyên tử là 45. D là nguyên tố cùng một nhóm với B và tổng số hiệu nguyên tử của B và D là 22

                        Xác định các nguyên tố A, B, C và D .

                        Xác định vị trí của A, B, C, D trong bảng tuần hoàn .

                        So sánh tính chất hóa học cơ bản của A, B, C, D .

Dạng 5: TOÁN R₂O_n à  RH_8-n

Xác định nguyên tố dựa vào % khối lượng các nguyên tố

40.  Oxit cao nhất của một nguyên tố ứng với công thức RO₃ , với Hiđrô nó tạo thành một hợp chất khí chứa 94,12% R về khối lượng. Tìm khối lượng nguyên tử và tên nguyên tố?

41.  Đem oxi hóa 2 gam một nguyên tố có hóa trị IV bởi oxi ta thu được 2,54 gam oxit. Xác định tên nguyên tố?
Nguyên tố R ở nhóm IIA trong bảng tuần hoàn, trong hợp chất hiđroxit % khối lượng của oxi chiếm 43,24%. Xác định nguyên tố R

42.  Nguyên tử R có cấu hình electron lớp ngoài cùng là ns²np⁴ trong công thức hợp chất với H của nó có chứa 5,88% H về khối lượng. Tìm nguyên tố R.

43.  Nguyên tố A tạo hợp chất oxit cao nhất ứng với công thức AO₃. Trong hợp chất khí với hiđro, nguyên tố A chiếm 94,12% về khối lượng. Tìm tên nguyên tố A.

So sánh tính phi kim của A với photpho và oxi. Giải thích theo theo quy luật biến đổi tính kim loại, phi kim.

44.  Oxit cao nhất của một nguyên tố ứng với công thức R₂O₅ , với Hiđrô nó tạo thành một hợp chất khí chứa 8,82% H về khối lượng. Tìm khối lượng nguyên tử và tên nguyên tố?                              ĐS : 31 - P

45.  Oxit cao nhất của một nguyên tố ứng với công thức R₂O₇ , với Hiđrô nó tạo thành một hợp chất khí chứa 0,78% H về khối lượng. Tìm khối lượng nguyên tử và tên nguyên tố?                                          ĐS : 127 - Iot

46.  Nguyên tử của nguyên tố R có 5 electron ở lớp ngoài cùng. Oxit cao nhất của một nguyên tố chứa 25,93% R về khối lượng. Tìm khối lượng nguyên tử và tên nguyên tố?                                      ĐS : 14 - N

47.  Nguyên tử của nguyên tố R có 4 electron ở lớp ngoài cùng. Hợp chất khí với hiđro của R chứa 25% H về khối lượng. Tìm khối lượng nguyên tử và tên nguyên tố?                                                          ĐS : 12 - C

48.  Một nguyên tố có hợp chất khí của hiđrô là RH₄. Oxit của nó chứa 53,33% oxi về khối lượng. Hãy xác định tên nguyên tố?                                                                                                             ĐS : 28 - Si

49.  Một nguyên tố có hợp chất khí của hiđrô là RH₂. Oxit của nó chứa 60% oxi về khối lượng. Hãy xác định tên nguyên tố?                                                                                                             ĐS:32-S

50.  Một nguyên tố thuộc phân nhóm chính nhóm VI. Hợp chất khí với hidro của nó chiếm 5,88% hidro.Tìm nguyên tố đó. Viết công thức hợp chất khí với hidro và công thức oxit cao nhất của R. Tính % oxi trong oxit cao nhất của R

51.  Nguyên tố có số e ngoài cùng là 3e, oxyt cao nhất của nó chứa 74,3% nguyên tố đó. Xác định tên nguyên tố đó

52.  Nguyên tố X ở nhóm IIIA tạo với Clo 1 hợp chất mà trong đó X chiếm 20,2% về khối lượng. Xác định tên nguyên tố đó.

53.  Oxit cao nhất của R ứng với công thức R₂O_x. Phân tử lượng của oxit là 183 u có thành phần về khối lượng của oxy là 61,2%.Xác định nguyên tố R. Viết cấu hình electron của R và công thức hidroxit của R

54.  Nguyên tố R có công thức với H là RH. Trong RH nguyên tố R chứa 97,26% về khối lượng

       a. Xác định nguyên tử lượng và tên nguyên tố R.

       b. Cho 5,6 lít R(đkc) tác dụng với Al. Tính khối lượng Al pư.

55.  Oxit cao nhất của 1 nguyên tố ứng với công thức RO₃. Hợp chất khí với Hidro của nó có 94,12% khối lượng nguyên tố R. Tìm khối lượng nguyên tử và tên của R. Tính thể tích khí (đkc) của 1,7 gam hợp chất khí nói trên.

56.  Một nguyên tố R có hợp chất với H là RH₂. Trong oxyt bậc cao nhất có 60,2% oxi.

       Xác định M_R. Viết cấu hình e của R và cho biết R là kim loại hay phi kim.

57.  Oxyt cao nhất của 1 nguyên tố ứng với công thức R₂O₅. Hợp chất của nó với hidro có %H =8,82. Tìm M_R và tên R

58.  X là nguyên tố thuộc nhóm VIIA. Oxyt cao nhất của X có phân tử lượng là 183 đvC. Xác định X.

      Y là 1 kim loại hoá trị III. Cho 1,344 lít khí X (đkc) tác dụng với Y thu được 5,34g muối. Xác định Y.

59.  A là nguyên tố ở chu kỳ 3, hợp chất X của A với cacbon chứa 25% cacbon về khối lượng. Biết M_X = 144 đvC.

Xác định tên nguyên tố A.          * ĐS :  Al

60.  Oxit cao nhất của 1 nguyên tố R có công thức RO₃. Hợp chất khí với hidro của nó chiếm 5,88% hidro. Xác định R.

61.  Một nguyên tố có hoá trị đối với hidro và hoá trị với oxi bằng nhau. Trong oxit cao nhất của nguyên tố đó, oxi chiếm 53.3%. Hãy gọi tên nguyên tố.

62.  Một nguyên tố R kết hợp với hidro tạo thành hợp chất khí có công thức RH₃. Oxit cao nhất của nguyên tố này có 65,2% R về khối lượng. Tìm nguyên tử khối của R

63.                          Ngtố R có CT oxit cao nhất là RO₂. Trong hợp chất với hiđro của R có 12,5% Hiđro về khối lượng. Xác định ngtố R.

64.  Nguyên tố R tạo hợp chất khí với hidro có dạng công thức RH₃. Trong hợp chất oxit cao nhất của R có chứa 74,07% oxi về khối lượng. Xác định nguyên tố R.

65.  Khối lượng phân tử của oxit cao nhất của một nguyên tố A bằng 44.Định khối lượng nguyên tử và tên nguyên tố A, viết công thức oxit cao nhất của nó.    ĐS : CO₂

66.  Khối lượng phân tử của oxit cao nhất của một nguyên tố B gần bằng 142.Định khối lượng nguyên tử và tên nguyên tố B.                      ĐS : P₂O₅

67.  Nguyên tố R tạo hợp chất khí với hidro có công thức RH₃. Nguyên tố này chiếm 25,9% về khối lượng trong oxit cao nhất. Xác định tên R. Hòa tan 18,9 gam hidroxit của R vào 80,1 gam nước thu được ddA. Cho thêm  vào ddA 150 gam dd KOH 16,8% thu được dd B.Tính C% ddA, Tính C% ddB. Để trung hòa dd B cần phải dùng ddHCl 20% hay ddKOH 10%, khối  lượng là bao nhiêu.

68.  Hợp chất khí với hidro của R có công thức RH. Trong oxit cao nhất, R chiếm  38,8% về khối lượng. Xác định R. Để hòa tan hết 6 gam kim loại A hóa trị II cần 182,5 gam dd RH 10% trên, thu được ddB và khí C (ở đktc). Xác định kim loại A, Tính V lít khí C, Tính C% ddB.